12 Aralık 2010 Pazar

üst solunum yolu enfeksiyonu(üsye)

SOLUNUM YOLLARI ENFEKSIYONLARI
Üst solunum yolu enfeksiyonlari larinksin üstündeki yapilari ilgilendiren enfeksiyonlari tanimlamada kullanilir. Patofizyolojik bulgular mukozada inflamatuar infiltrasyon, ödem, vasküler konjesyon,
mukus sekresyonunda artis, silier yapi ve fonksiyonunda meydana gelen degisimdir. Temelde virüs olmakla birlikte çok degisik mikroorganizmalar üst solunum yolu enfeksiyonlari olusturabilir. Yas, cinsiyet, ajanla daha önce karsilasma, allerji ve beslenme durumuna bagli olarak ayni ajan degisik klinik olusturabilir. Mesela ayni virüs süt çocukluk dönemindeki bir aile ferdinde bronsiolit olustururken, daha ileri yastaki çocukta croup, bir baskasinda farenjit, bir digerinde subklinik enfeksiyon, ebeveynlerde nezle olusturabilir.
ETYOLOJI:ÜSYE daha çok virüs ve mycoplazma ile meydana gelir.
RSV® Bronsiolit vakalarinin l/3 ünden sorumludur. Pnömoni, croup, bronsit ve nonspesifik ÜSYE olusturabilir.
Parainfleunza V® Croup sendromunun çogunu olusturur. Ayrica bronsiti bronsiolit, atesli ÜSYE olusturur.
Influenza V® Çocukluk döneminde daha çok ÜSYE yapar.
Adenovirüs® Çogu hafif veya asemptomatik olmak üzere sol yolu enfeksiyonlarinin %l0'undan azini olusturur. Çocuklarda farenjit ve faranjit+konjüktivit ve atesin birlikte gittigi enfeksiyon tablosu yapabilir.
Rhinove Corona V® Daha çok soguk alginligi sendromunun etkenleri arasinda olup enfeksiyonlari burunla sinirlidir.
Coxsachie A ve B virüs® nazofarengeal enfeksiyon yapar.
Mycoplazma® hem üst hem alt Solunum Yolu Enfeksiyonu olusturur.Bunlar bronsiolit, pnömoni, bronsit, faringotonsillit , myrinjit, otitis mediadir.
AKUT NAZOFARENJIT (=ÜSYE, common cold =soguk alginligi)® çocuklarda görülen en sik enfeksiyon olup nazofarinx, paranazal sinus ve orta kulagi tutar. Rhino, corona, Respiratuvar Sinsityal, adeno, parainfluenza, coxachie A ve B tip virüsler etken olarak sik olup bulastirilacak semptomlardan birkaç saat önce baslayip bir iki gün sonraya kadar devam eder. Nazal konjesyon ve akinti, konjoktivit , bogazl agrisi, tonsil ve farengeal hiperemi bulunur. Grup A streptokoklar en sik görülen bakteriyel ajani olustururlar. Çoc. lar yilda 5-8 defa bu enfeksiyonu geçirirler ve 2 yas altinda siktir. Malnütrisyonda duyarlilik ve komplikasyon riski artar.
Baslangiçta nazal akinti açik iken sonrada pyrulan hale gelir. Klinik belirtilerde 3 ayin üstündeki çocuklarda ani ates, irritabilite, huzursuzluk ve hapsirma ile baslar. Nazal akinti birkaç saatte baslar ve burun tikanir. Küçük çocuklarda respiretuar distres görülebilir. Kusma, diyare ve OM görülebilir. Atesli dönem birkaç saatten 3 güne kadar degisebilir. Daha büyük çocuklarda burunda kuruluk ve irritasyon görülür. Bogaza inmesi sik degildir. Bu semptomlari burun tikanikligi ve akintisi, hapsirma, kas agrisi , öksürük takip edebilir.Çogu vakada akut faz 2-4 gün sürer.
Ayirici tani® Kizamik, Poliomyelit, Bogmaca, Hepatit, Kabakulak öncelikle akla gelmelidir. Eger burun akintisi uzun sürerse ve kanli ise burunda yabanci cisim veya difteri düsünülebilir. Eger yenidogan dönemin de ise Khonal atrezi veya konjenital sifiliz düsünülebilir. Allerjik rhinit de ise nazal akinti pyrulan olmaz ve ates eslik etmez. Beraberinde inatçi hapsirrma, burun ve gözde kasinma vardir. Nazal mukoza inflamasyondan ve hiperemiden daha çok soluktur ve nazal akinti da eozinofil bulunur. Ayrica, antihistaminiklere kesin cevap verir.
Komplikasyonlar® Otitis Media en sik olup küçük çocuklarin %25’den fazlasinda görülür. Ayrica sinüzit, servikal lenf adenit, mustoidit, peritonsiller sellülit görülebilir. Ayrica hastalik sirasinda laringo-trakeo-bronsit, bronsiolit, pnömoni gelisebilir.Ayrica reaktif havayollarina sahip çocuklarda nazofarenjit astma atagini baslatabilir. Önlenim Æ
Tedavi® Spesifik degildir, yatak istirahati, asetaminofen, burun akintisi için serum fizyolojik ve antihistaminik kullanilabilir. Aspirin verilimi reye sendromuna yol açabileceginden verilmemelidir. Ortamin nemlendirilmesi yarar saglayabilir.
AKUT FARENJIT® Tonsillit ve faringotonsilliti içeren hastalik grubudur. Bir yasin altinda sik degildir, 4-7 yas arasi pikini yapar ve çocukluk döneminde ve adültde devam eder.
Etyoloji ve klinik® A grubu b hemolitik streptokoklar en sik bakteriyel ajan olup epidemiler disinda % l5'inden daha azini olusturur. Difteri adenovirüs, EMN, herpanjinada faringeal tutulum olabilir. Viral faranjit te ates, halsizlik, istahsizlik ve bogaz agrisi meydana gelir, öksürük ve rinit sikdir, servikal LAP olabilir. Larengeal tutulum ve ses kisikligi olabilir. Hastaligin erken döneminde PMNL'lerin belirgin oldugu BK artisi (l6000-l8000) olabilir ve bakteriyel ile viral ayirici tanisinda kullanilmaz.
Streptokokal farenjit® Iki yasin üzeri çocuklarda basagrisi + karin agrisi ve kusma ile baslar. 40oC’ye varan ates olur. Hastalarin l/3’ünde tonsiller hipertrofi ve exüdasyon ve faringeal hiperemi bulunur. Yutma güçlügü bulunabilir. Hastalarin 2/3’ünde ise tonsiller exüdasyon ve hipertrofi yoktur, hafif eritem vardir. Servikal LAP genelde olur. Ates ortalama l-4 gün sürer. Sidetli vakalarda 2 hafta kadar hastalik durumu devam edebilir. Yumsak damakta petesiyel enantem görülebilir. Konjonktivit, rinit, öksürük ve ses kisikligi streptokokal farenjitte nadiren meydana gelir.
Bu semptomlarda iki veya fazlasinin bulunmasi viral enfeksiyona isaret eder.
Streptococcosis® Erken dönemdeki b hem strep enfeksiyonuna isaret eder. Genellikle çocuklar 6 ay-3 yas grubundadir. Nezle, burun akintisi, farengeal hiperemi , ates, kusma, ilginin azalmasi erken bulgudur. Ates ilk birkaç gün 38-39.5oC olur ve parelelinde servikal LAP meydana gelir.
Tani® Streptekokal aj'nin veya kültürde mikroorganizmanin elde edilmesi ile konulur. Ayni bulgularla bogazda pnömokok veya H. influenza üretilebilir. Tonsillerde membranöz exüda mevcutsa ayirici tanida difteri, EMN, herpanjina, agranulositoz, tonsillektomi sonrasi olusan membran düsünülmelidir.
Komplikasyonlar® OM, sinüzit, peritonsiller apse, menenjit, AGN, ARF, mezenter lenfadenit olabilir.
Tedavi® Viral orjinlide tedaviye gerek yoktur. Streptokokal aj veya kültür müsbetliginde penisilin verilir. Yatak istirahati, asetaminofen, buhar ve ilik su ile gargara yararli olabilir.
Akut Uvulit® A grubu b hemolitik streptokoklar ve H. influenza sebep olur. Ates ve yutma zorlugu meydana gelir.
Kronik rinit ve nazofarenjit® Çocuk bir hastaliktan iyilesir diger bir ataga girer veya devamli rinit öksürük, hastalik hali vardir.
Kronik rinit sebepleri® Kronik sinuzit, Kronik enfekte adenoidler, Allerji, Nazal polip, Kistik fibrozis, Difteri, Sifiliz, Yabanci cisim, Septum deviasyonu, Degisik konjenital malformasyonlar, Dismotil silia sendromu olabilir. Ayrica kronik rinit uzun süre nazal dekonjestan kullanimi ile ilgili olabilir. Buna rinitis medicamentose denir.
Kr farenjit® Nadir olup kronik sinüs, adenoid veya tonsiller enfeksiyona sekonder meydana gelir.
OM® Bir yas altinda siktir. Östaki borusu anatomik ve fonksiyonel olarak tam olarak gelismemistir. Bu dönemde genellikle ÜSYE 'nunu takip eden dönemde ates, kulak agrisi ve isitme kaybi meydana gelir. Pnemokoklar, hemofilus influenza, branhamella cataralis en sik etkendir. Menejit gibi ciddi komplikasyonlar gelisebilir.
Sinüzit® ÜSYE 'a sekonder meydana gelir, frontal sinüzit 10 yas altinda, Makiller sinüzit 6 yas alti çocuklarda nadirdir. Dogustan etmoit sinüzit olabilir. Burun akintisi ve tikanikligi, gözler de sisme, gündüz öksürügü, agizda koku (5 yas alti çocuklarda) sinüziti düsündürür.
Septum deviasyonu, allerjik faktörler ve adenoid vejetasyon predispoje faktörlerdir. Etkenler OM ile ayni.
Akut Epiglotit® Hemofilus influenza ile meydana gelir, 3-7 yasda görülür. Akut baslar ve yutma güçlügü vardir. Ates 39oC yukarisi, lökositoz olup epiglot biraz kirmizisi gibidir. Hastanin nefes alamamasina bagli solunum yetmezligi açisindan trakeostomi için uyanik bulunmalidir. Öksürük, agizdan salya akmasi ve inspratuvar sitridor meydana gelir, hasta öne egilir, agiz açik ve dil disari çikmistir.
Bakteriyel trakeit® En sik staf aureus etkendir. Parainflaunze tip1, moraxella catarrhalis ve H. influenza tesbit edilebilir. Çogu vakalar 3 yasin altindadir. Genellikle bir viral enfeksiyonu takiben gelisir ve kendini sesde çatallanma, sert öksürük, ates ve toxik görünümü ile belli eder. Hastada hizli ilerleyen inspratuvar sitridor vardir. Crup için buhar, sivi, aerosol racemik epinefrin (inhaler epinefrin), antibiotik yeterlidir. Bakteriyel trakeit ise ani gelistiginden yetersiz kalabilir. ve genellikle entübasyon veya trekeostomi gerekebilir. Tanida ates, toxik görünüm, hizli seyir, lökositoz ve epiglotit için tipik olan epiglotititn hiperemisinin olmamasi önemlidir. Tedavide antistafilokoksik tedavi + O2 gerekir ve trakeostomi gerekebilir.
Akut laringotrageobronsit® Parainfluenza, Influenza, Adeno, Rhino, Respiratuvar Sinsityal, kizamik virüsleriyle meydana gelir. Hemofilüs influenza bakteri olarak etkenlerdendir. Dört stage’i vardir;
stage I- Ates, sesde bogulma, inspiratuvar stridor
2- Devamli respiretuvar stridor, solunum güçlügü
3- Hipoxi, hiperkapni, anksiyete, solukluk, terleme, hizli solunum.
4- Intermittant syanoz, devamli siyanoz.
Tedavi Hemofilus influenzaya yöneliktir ve ödem çözücü steroid, O2 ve buhar verilir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder