12 Aralık 2010 Pazar

ortopedi anatomi ve genel ortopedik tabirler

ORTOPEDI
TANIM: Hareket sisteminin kirik, çikik ve çesitli hastaliklarinin tani ve tedavisiyle ilgilenen bilim dalidir.
Hareket sistemi kemik, eklem ve kas dokusundan olusur. Bazi damar ve sinir hastaliklarinin belirtileri hareket
sisteminde ortaya çikar.
TARIHÇE
Ortopedinin ilk uygulamasi M.Ö. V. yüzyilda HIPPOCRATES tarafindan baslatilmistir.
Lois PASTEUR ‘ün ( 1882-1895 ) mikroorganizmalari tanimlamasi,
Joseph LISTER’in ( 1827- 1912 ) antiseptiklerin önemini bulmasi,
Wilhelm Konrad ROENTGEN’in ( 1845-1923 ) x isinlarini bulmasi,
William J. MORTON ‘un ( 1845-1923 ) anastezi uygulamalari sonucunda ortopedide birçok ilerlemeler saglamistir.
Bugün uygulamakta oldugumuz Ortopedi’nin bilimsel temeli 1741 yilinda Fransiz Cerrah NICOLAS ANDRY (1658-1742) tarafindan Paris Tip Fakültesinde yayinladigi L’ORTHOPEDIE adli kitabi ile baslamistir.
Yurdumuzda ilk ortopedi uygulamasi 1933 Üniversite reformundan sonra PROF. DR. AKIF SAKIR SAKARtarafindan ISATANBUL ÜNIVERSITESI TIP FAKÜLTESINDE baslamistir.
Ortopedini anlami ORTHOS= dogru , düzgün ve PEDIAS= Çocuk kelimelerinin birlestirilmesi ile ortaya çikmistir.
BAZI DEYIMLER
NIL NOVUM SUB SOLE : Günesin altinda yeni bir sey yoktur.
PRIMUM NIL (NON) NOCERE: Ilk görev zarar vermemektir.
SEDARE DOLAREM OPUS DIVINUM: Ilk görev agriyi dindirmektir.
KEMIK DOKU YAPISI
1-KORTIKAL
2-SPONGIOS
KORTIKAL KEMIK DOKU
Uzun kemiklerin diafiz denilen gövde bölgesini kortikal kemik doku meydana getirir.
Uzunlugu humerus radius ve ulna gibi ekstremite kemiklerinde 20-30 cm femur , tibia ve fibula gibi alt ekstremite kemiklerinde 30-40 cm, eni 5-8mm kadardir.
Kortikal kemigin dis yüzü PERIOST denilen osteoblastlarin bulundugu bir doku ile iç yüzü ENDOST denilen bir doku ile kaplidir.
Kortikal kemik doku uzunlugu boyunca HAVERS SISTEMI denilen ortasinda kan damarlarinin bulundugu ve çerçevesinde bir daire seklinde osteositlerin dizildigi osteon denilen bir sistemden meydana gelir. Osteositlerin bulundugu bosluklara LACUNA adi verilir.
Lacuna larin çevresinde kemigin ana maddesi MATRIX bulunur. MATRIX’ in temel maddesi KEMIK KOLLAJENI yada OSSEIN denilen maddedir. Kemik Kollajeni arasinda bir miktar su ve kemigin sertligini veren HYDROXAPATIT (Ca3 (PO4)2 Ca (OH)2 denilen kalsiyum ve fosfor kristallerinin bir bilesimi bulunur.
KORTIKAL kemigin çerçeveledigi iç bölüme MEDULLA adi verilir. Medulla içinde kemik iligi denilen hemopoetik sisteme ait bir doku bulunur.
Kortikal kemigin damarsal beslenmesi1/3 periosttan ve 2/3 medulladan gelen damarlarla saglanir.
SPONGIOS KEMIK DOKU
Spongios kemik doku tüm yassi kemiklerin ve uzun kemiklerin metafiz ve epifizlerinin içini olusturan kemik dokudur. Bu dokunun çevresi ince bir kortikal kemik doku tabakasiyla çevrilidir. Kortikal kemik dokunun iç tarafi ise milimetrik kemik odaciklarindan olusur. Bu odaciklara trobekül adi verilir. Trabeküller osteositler ve kemik ara maddesi tarafindan meydana getirilmistir. Trabeküllerin içinde sinüsoid denilen kan damarlari mevcuttur.
UZUN KEMIK BÖLÜMLERI
EPIFIZ: Uzun kemigin eklemi olusturan yuvarlak yada yassi içi spongios kemik ile dolu ve çevresi ince kortikal kemik ile kapli bölümüdür. Epifizin ekleme bakan yüzeyi Hiyalin eklem kikirdagi ile kaplidir.
EPIFIZ BÜYÜME KIKIRDAGI
14-16 yasina kadar uzun kemiklerin ve bazi yassi kemiklerin büyümesini saglayan özel bir kikirdak dokudur. Genellikle 16 yasindan sonra tümüyle kemikleserek ortadan kalkar. Epifiz ile metafiz arasinda yer alir.
METAFIZ: Çocuklarda büyüme kikirdagindan, eriskinlerde epifizden sonra gelen çevresi ince bir kortikal kemik doku ve içi spongios doku ile dolu olan bölümüdür.
DIAFIZ: Metafizden sonra gelen ve uzun kemigin ana gövdesini teskil eden çevresi kortikal kemik ile çevrili içi kemik iligi ile dolu olan bölümdür.
EKLEM YAPISI
Eklem iki kemik yüzeyi arasinda kalan çevresi eklem kapsülü ile çevrili olan bölümdür. Bazi eklemler (dirsek, diz) epifizler arasinda bazi eklemler (kalça, omuz) bir epifiz ve bir yassi kemik arasindadir. Bazi eklemler (el bilegi, ayak bilegi) epifiz ile bir küçük kemik arasinda bulunur. Eklemler hareket özelliklerine göre:
1. DIARTHROSIS (OYNAR)
2. AMPHIARTHROSIS (YARI OYNAR)
3. SYNARTHROSIS (OYNAMAZ)
Eklemler olarak gruplandirilirlar.
DIARTRHROSIS EKLEMLER
Eklem sekillerine ve hareketlerine göre gruplandirilirlar:
ENARTHROSIS: Omuz, humeroradial, kalça.
CONDYLARIS: Mandibula, atlantoaxial, radiocarpal, metacarpophalangial, metatarspohalangial.
TROCHLEARIS: Humeroulnar, mediocarpal, interphalangial, femorotibial, talocrural.
SELLARIS: Carpometacarpal, tarsometatarsal.
TROCHOIDEA: Atlanto occipital, radioulnar proximal ve distal.
ARTHRODIA: Acromioclavicular, intercarpal, carpometacarpal, femoropatellar, talocalcaneal, tarsometatarsal, sternacostal, costovertebral, intertransversal
AMPHIARTHROSIS EKLEMLER
SYMPHISIS: Symphisis pubis
SYNDESMOSIS: Sacroiliacus, tibiofibular distal, intervertebral.
SYNARTHROSIS EKLEMLER
SYHCHONDROSIS : Xsiphosternal,manibriosternal, sternocostal.
SYNPHYBROSIS : SUTURA,PLANA, SERRATA, SQUAMOSA: Kafatasi eklemleri
“ GOMPHOSIS : Alveoladental (dis).
“ SCHINDELYSIS: Fomero syhenodale (burun)
HYALIN EKLEM KIKIRDAGIN YAPISI
Hyalin eklem kikirdagi KONDROSIT denilen hücreler ve hücrelerin arasini dolduran anamadde MATRIX’den meydana gelir.
Matriks kollajen lifler ve MUKOPOLISAKKAR IT (MPS),
PROTEIN POLISAKKARIT (PPS) yada GLIKOZAMINOGLIKAN (GAG) denilenmaddelerden olusur.
EKLEM IÇI YAPISI
Eklem kapsülünün iç yüzü SINOVYAL MEMBRAN denilen bir doku ile kaplidir. Bu doku SINOVIA denilen kan serumu özelliginde bir sivi üretir. Eklem içi bu sivi ile doludur. Hiyalin eklem kikirdagi damarsiz, olup yalnizca snovial sividan diffüzyon yolu ile beslenir.
Bazi eklemlerde (diz) menisk denilen fibröz kikirdak yapida bir bag doku kemik yüzeyleri arasinda yer alir.
EKLEM DISI YAPI
Eklem kapsül ile çevrelidir. Hareketler sirasinda eklemin stabilitesini saglamak için LIGAMENT adi verilen bir doku eklem kapsülünü distan destekler. Bazi eklemlerde bu ligamentler eklem içinde de yer alir . Örnegin diz ekleminde ön ve arka çapraz baglar, kalçada yuvarlak bag gibi.
KAS DOKU YAPISI
Kas dokusu FASIKÜLLER den meydana gelir. Fasikülerin çevresi PERIMISYUM denilen bir zar doku ile kaplidir.
Her kas fasikülü FIBRIL lerden olusur. Fibriller MIYOFIBRIL’lerden meydana gelir. Miyofibrilleri (SARKOMER) ve FILAMANlar olusturur.
Filamanlar iki tiptir:
a-MYOZIN (koyu renkli alanlar)
b-AKTIN (açik renkli alanlar)
Kasin çevresiepimisyon denilen bir zar doku ile kaplidir.
Kas dokusunu kemiklere baglayan bölümlere TENDON adi verilir.
ISKELET SISTEMI – OSTEOLOJI
1-BAS 2-GÖVDE 3-ÜSTTARAF 4- ALTTARAF
1-TEKKEMIKLER : OS FRONTALE, OS SPHENCIDES, OS OCCIPITALE
2- ÇIFT KEMIKLER : OS PARIETALE, OS TEMPORALE
YÜZ
1- TEK KEMIKLER : VOMER , MANDIBULA
2- ÇIFT KEMIKLER : MAXILLALE , OS NASALE , OS LACRIMALE ,
OS ZYGOMATICUM , OS PALATINUM
GÖVDE
1- OMURLAR : CERVICALES (7) , THORACICAE (12), LUMBALES (5), SACRALES (5), COCCYGIAL (3),
TORAKS
1- STERNUM 2- COSTALE (12+12) 3- PELVIS, 1- OS COXAE,
2-SACROM
3-COCCYX
ÜST TARAF (MEMBRI SUPERIOR)
1- CLAVICULA 2- SCAPULA
3- KOL- HUMERUS
2- ÖNKOL- RADIUS ULNA
3- ELBILEGI-CARPUS Proksimal : Os scaphoides , lunatum , triguetrum , pisiforme
Distal : Os trapezium , trapezoideum , capitatum , hamatum
4- EL MANUS
METACARPUS (5)
7- PHALANX (2,3,3,3,3)
ALT TARAF (MEMBRI INFERIOR)
1- UYLUK-FEMUR
2- PATELLA (DIZ)
3- BACAK- TIBIA- FIBULA
4- AYAK- PEDIS
5- TARSUS : Talus , calcaneus naviculare , cuboides , cuneiformes
6- METATARSUS (5)
7- PHALANX (2 ,3, 3, 3, 3 )
ORTOPEDININ TEMEL KONULARI
BASLICA HASTALIKLAR VE BELIRTILERI
1- TRAVMA
Travma fiziksel bir kuvvet ile meydana gelen vücudun herhangi bir dokusunun yaralanmasidir.
Travma hareket sistemindeki baslica patalojik olaylari sunlardir : Kirik, Çikik, kas, ve tenden, bag ve menisk yaralanmalari gibi.
KIRIK: Bir kemigin anatomik ve histolojik yapisinin bozulmasidir.
ÇIKIK: Bir eklemin anatomik ve histolojik yapisinin bozulmasidir.
SEMPTOMLARI: AGRI, SISLIK (kirikta hematom, çikikta hemartroz).
DEFORMITE, EKLEM HAREKET BOZULMASI. Bu semptomlar kirik ve çikikta birlikte bulunurlar.
PATOGNOMONIK KIRIK BULGUSU : KREPITASYON , kemik yüzeylerinin hareketi sirasinda hissedilir.
PATOGNOMONIK ÇIKIK BULGUSU : ELASTIKI FIKRASYON , çikik sonrasi eklem çevresindeki kaslarin tendonlarin ve eklem kapsülünün anormal gerginligi sonucu ortaya çikan kisitlanmis ve elastiki bir eklem harekatidir.
Kirik çikiklar ile birlikte kafa, toraks, abdomen yaralanmalarina, damar, sinir, kas, tendon ve çesitli organ yaralanmalarina rastlamak mümkündür.
2- OSTEOMIYELIT
Kemik iliginin bakteriyal iltihabi bir hastaligidir.
Hastalik amili bakteri, mantar yada virüsler olabilir. Bunlarin kemige gelis yollari en sik hemotojen yol ile (üst solunum yollarindan bakteriemi ile), komsuluk yada lenfojen yol ile yada açik yaralarla direkt yaklasma ile meydana gelir.
Akut hematojen osteomiyelit en sik çocuklarda üst solunum yollari enfeksiyonlarini takriben ortaya çikar. Bakterilerin yerlesme yeri en sik femur, tibia, humerus gibi uzun kemiklerin metafizer bölgeleridir.
Hastaligin metafizden baslama nedeni metafizin spongios kemik dokudan olusmasi, kemik trebekülleri arasinda yer alan sinüsoid denilen damarlarda kan akiminin çok yavas olmasi, çocuklarda metafizler bir hemapoetik doku olarak görev yaptigindan fagositoz olayinin olmamasi ve kan damarlarinin kemige giris yerlerinden biri olmasindan dolayidir.
SEMPTOMLARI : METAFIZ de AGRI, SISLIK, KIZARIKLIK, ISI ARTIMI mevcuttur.
Sislik ödem ve iltihaba bagli, kizariklik ve isi artimi ise vazodilatasyona baglidir.Bunun yaninda yüksek ates ve bölgesel adenopati mevcuttur.
Eklem hareketleri kismen kisitli olabilir.
3- SEPTIK ARTRIT
EKLEMIN iltihabi hastaligidir.
Hastalik amili bakteri yada virüsler olabilir. Bunlarin gelis yollari en sik hemotojen yol ile, komsuluk yada lenfojen yol ile ve açik yaralarla direkt yerlesme ile olabilir.
Akut septik artrit en sik yine çocuklarda ve üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben yada metafizde olusan akut osteomyeliti takiben meydana gelebilir.
Ekleme gelen bakteri kan damarlarini en son bölümü olan sinovial membrana yerleserek iltihabi olaylari baslatir. Tesekkül eden iltihab, sinovial sivinin bulundugu eklem içini doldurur (PYOARTHROSIS) Ortaya çikan lizozomal enzimler hyalin eklem kikirdagini kisa sürede harab eder. Her iki kemik eklem yüzeyi fibroz bir doku ile birbirine yapisir (ANKILOZ). Eklem hareketleri tümüyle ortadan kalkar.
SEMPTOMLARI: Eklemde siddetli AGRI, PYOARTROZA bagliSISLIK, KIZARIKLIK, ISI ARTIMI ve TAM EKLEM HAREKET KISITLILIGI vardir. Bunun yaninda sistemik yüksek ates ve bölgesel adenopati mevcuttur.
4- TÜMÖRLER
Kemik, eklem yada kas dokusu içinde anormal hücre çogalmasidir.
a-BENING: (iyi huylu) TÜMÖRLER, sinirlari belirli çevreye ve uzak dokulara yayilmayan dokular meydana getirirler. Genellikle agrisizdirlar ( istisna osteoidi osteoma ), palpasyonla hissedilemezler ( istisna osteokondrom, eksoztoz ) ekstmite fonksiyonlarini etkilemezler.
b- MALING (kötü huylu) TÜMÖRLER,sinirlari belirsiz asiri kemik harabiyeti yaparlar, çevre dokuya ve uzak dokulara yayilabilirler (metastaz) ve metastazlar sonucu ölüme neden olabilirler.
SEMPTOMLARI: Siddetli AGRI, doku çogalmasina bagli SISLIK, kemik harabiyetine bagli eklem hareketlerinde kisitlanma, alt ekstremitede yük verememe, ve bölgesel adenopatiler mevcuttur.
5-DOGUMSAL ANOMALILER
Fetüsün intrauterin tesekkülü sirasinda meydana gelen, genetik yada çevresel etkenlerden etkilenerek gelisen vücut sekil bozukluklaridir.
SEMTOMLAR : Baslica sekil bozuklugu ile görülür. Fakat bir kisminda eklem hareketlerinde bozukluk mevcuttur. Örnegin dogumsal kalça çikik (kalça diplazisi) pes ekino varus, skolyoz, hemimeli, polidaktili gib
6-ASEPTIK NEKROZLAR
Genellikle çocuklarda bazi kemiklerin damarsal beslenmelerinin bozulmasi ve kemigin bu bölgesinin nekroz olmasi sonucu ortaya çikan bir hastalik gurubudur.Damar tikanikligi 2-4 yil içinde yeniden düzelebilir ve kemik doku tesekkülü baslar. Fakat kemigin nekroz dönemindeki etkiler sonucu çesitli deformetilere neden olur.
SEMPTOMlari : Ilgili kemik bölgesinde AGRI, eklem hareketlerinde özellikle yorgunlukla artan KISITLANMA mevcuttur. Ates, sislik, renk ve isi degisikligi yapmaz.
ÖRNEGIN: PERTHES HASTALIGI, çocuklarda bir yada her iki kalçada femur basinin aseptik nekrozudur.
7-OSTEOARTRIT- ARTROZ
Genellikle 50 yasin üzerindeki hastalarda hiyalin eklem kikirdaginin harabiyeti sonucu ortaya çikan bir hastaliktir. Primer ve sekonder iki tipi vardir. Primer osteoartrit nedeni belli olmayan tipidir. Sekonder osteoartrit önceden geçirilen kirik, çikik deformiteler, kollajen doku hastaliklari sonucu sonradan ortaya çikan tipidir.
SEMPTOMLARI: Ilgili eklemde AGRI, yorgunlukla ve hareketlerle artar, istirahatla azalir. Eklem hareketlerinde KISITLILIK yorgunlukla artar istirahatla azalir.Eklem hareketlerinde KREPITASYON hastaligin ilerlemesi ile ortaya çikar ve gittikçe artar. SINOVIT, sinovial membranda inflamatuar bir reaksiyon mevcuttur. Zaman zaman gelisir ve geçer.
8- PARALITIK HASTALIKLAR
Santral sinir sisteminin yada periierik sinir sisteminin hastalanmasi sonucu ortaya çikar.
SEMPTOMLARI: Eklem hareketlerinde KISITLILIK, uzuvlarda DEFORMITE, kaslarda ATROFI mevcuttur. Örnegin:
CEREBRAL PALYS:Beyin birinci motor nöron hücrelerinin hastalanmasi sonucu ortaya çikar.Ekstremitelerde hipertonik kas kasilmalari, yürüme bozukluklari ile kendini gösterir.
POLYOMYILITIS: Ikinci motor nöron hastalanmasina bagli olarak ekstremitelerede hipotoni, atrofi, kisalik ve deformitelerle kendini gösterir.
Omirilik yada periferik sinir yaralanmalari, aktif eklem hareket kaybi, duyu kaybi ile kendini gösteri
9-ROMATIZMAL HASTALIKLAR
Eklemlerin kollajen bag dokusunun hastalanmasi sonucu ortaya çikan hastalik gurubudur.
SEMPTOMLARI: Eklemlerde AGRI, HAREKET KISITLILIGI ve DEFORMITELER ile kendini gösterir.
ÖRNEGIN:
AKUT EKLEM ROMATIZMASI: Eklemlerde agri, sislik, kizariklik ve isi artimi ile kendini gösterir. Septik artrite benzer. Fakat laboratuar bulgulari farklidir. Iki üç hafta içinde geçer. Bu hastalik ‘ eklemleri yalar kalbi isirir ‘ derler.
ROMATOID ARTRIT: Genellikle orta yas kadinlarda ve siklikla elin interfalangial eklamlerinde AGRI, SISLIK, HAREKET KISITLILIGI ile kendini gösterir. Zaman zaman geriler tekrar nüksederek seyreder. Zamanla eklemlerde deformitelere ve ankilozlara neden olur.
10- METABOLIK HASTALIKLAR
Kemik kalsiyum metabolizmasinin bozulmasi sonucu ortaya çikan hastalik gurubudur.
ÖRNEGIN:
RASITIZM: Çocuklarda D vitamini eksikligine bagli olarak kalsifikasyonun bozulmasi sonucu ortaya çikar. Kemik deformiteleri ile kendini gösterir. Koksa vara, genu varum gibi (o bacak, x bacak gibi)
OSTEOMALAZI: Yaslilarda çesitli nedenlerle kemik kalsiyum kaybina bagli olarak meydana gelir. Ekstremitelerde deformitelere neden olur.
HIPERPARATIROIIDI: Kanda PARATORMONUN fazlaligina bagli olarak meydana gelir.Paratormon osteoklastlari etkileyerek kemik kalsiyumunun çözülmesine ve kana geçmesine yol açar. Kemikte çesitli yerlerde kemik kistleri ortaya çikar. Zamanla deformiterler gelisir.
ORTOPEDIK MUAYENE
1- ANAMNEZ
Ortopediye basvuran hastanin baslica dört sikayeti mevcuttur.
1-AGRI
2-SEKIL BOZUKLUGU
3-HAREKET BOZUKLUGU
4-TOPALLAMA
Hastaya bu sikayetlerinin NE ZAMAN ve NASIL basladigi sorulur.
Eger uzun bir zaman önce baslamissa bugüne kadar gösterdigi degisiklikler arastirilir.
2-INSPEKSIYON
Hastanin göz yardimiyla incelenmesidir. Bu yöntemle hastanin yürüme sekli, hareket sekli, oturup kalkma sekli incelenebilir. Ayrica vücudunda varsa sekil bozuklugu, renk degisikligi, travmaya yada yaniga, bagli doku hasari , geçirilmis ameliyat izleri, fistüller görülebilir.
3- PALPASYON
Hastanin el yardimiyla incelenmesidir.
Sikayetinin bulundugu yerlerde hassasiyet olup olmadigi, isi artimi duyu kusuru, kitle tesükkülünün sinirlari tipi ortaya konulabilir. Ayrica pasif eklem hareketleri ile hareket kisitliliginin olup olmadigi yada çesitli hastaliklara ait bazi testler, örnegin Barlow,ortolani gibi pozitif olup olmadigi ortaya konur.
4-EKLEM HAREKETLERININ INCELENMESI
Eklem hareketleri iki sekilde incelenir. 1- AKTIF HAREKETLER, hastanin kendisi tarafindan yapilabilen hareketlerdir. 2- PASIF HAREKETLER doktor tarafindan yaptirilan hareketlerdir.Hareketlerin degerlendirilebilmesi için normal hareketlerin bilinmesi gerekir. Konumuzun devaminda eklem hareketleri ayrintili sekilde belirtilecektir.
5-RADYOLOJIK INCELEME
Radyoloji Ortopedi alaninda hem tani ve hem tedaviyi takip bakimindan önemli bir inceleme yöntemidir. Direkt grafi, bilgisayarli tomografi, manyetik rezonans, sintigrafi, artrografi gibi yöntemlerle patolojik alan incelemeleri yapilabilir.
5- LABORATUAR INCELEMESI
Bakteriyel hastaliklarla kanin biyokimyasal degisimler, bakteri kültürleri, romatizmal hastaliklarda kan degismeleri, metabolik hastaliklarda kan biyokimyasal degisimleri incelenebilir.
INSAN VÜCUDUNDA GÖRÜLEN BELLI BASLI DEFORMITELER
TORTIKOLIS: Basin bir yana yüzün karsi yöne dogru deformitesidir.
Sternokleidomastoid kasta kasilmaya bagli olarak, boyun omurlarindaki kirik çikik yada hastaliklara bagli olarak ya da göz bakis bozukluklarina bagli olarak meydana gelebilir.
SKOLYOZ : Omurganin saga yada sola dogru açilanmasi, egrilmesi durumudur. Dogumsal omur anomalilerine, idyopatik nedenlere, yada nöromüsküler hastaliklara bagli olarak meydana gelebilir.
KIFOZ: Omurganin arkaya dogru egriligine denir. Normal torakal bölgede fizyolojik olarak mevcuttur. Kirik çikiklarda vertebra tüberkülozunda (Mal de Pott) asiri artma görülür.
LORDOZ: Omurganin öne dogru egriligidir. Boyun ve bel bölgesinde fizyolojik olarak mevcuttur.Kirik çikiklardan sonra, disk hernilerindan sonra artma yada azalma seklinde degisiklikler görülebilir.
KUBITUS VARUS: Dirsek ekleminin iç yana dogru açilanmasidir. Normalde humerus, radius ve ulna bir dogru eksen üzerinde bulunur.Kirik çikik sekelleri yada dogumsal anomaliler sonucu ortaya çikar.
KABITUS VALGUS: Dirsek ekleminin disa dogru açilanmasidir. Ayni nedenlerle meydana gelebilir.
KOKSA VARA: Femur boyun açisinin 120 derecenin altina inmesi durumudur.Bacakta kisaliga ve trendelenburg topallamasina neden olur. Kirik sekelleri ve rasitizim sonucu meydana gelebilir.
KOKSA VALGA: Femur boyun açisinin 140 derecenin üzerine çikmasi durumudur.
Bacakta uzun görünüme neden olur. Dogumsal nedenlerle meydana gelebilir.
GENU VARUM: Diz ekleminin içe dogru açilanmasi durumudur. Normalde femur tibia ve fibula bir dogru eksen üzerinde bulunur.Kirik sekelleri ve rasitizm sonucu meydana gelebilir.
GENU VALGUM: Diz ekleminin disa dogru açilanmasi durumudur. Ayni nedenlerle meydana gelebilir.
GENE RECURVATUM: Diz ekleminin öne dogru hiper ekstansiyon durumudur.
Normalde yandan bakildiginda femur tibia ve fibula ayni dogrultu üzerindedir.
Kirik sekelleri yada poliyomiyelit sonucu meydana gelebilir.
PES EKINUS: Ayagin talotibial eklemden plantar fleksiyon durumudur.
Gastrosoleus kasi kontraktürüne bagli olarak meydana gelir.
PES TALUS: Ayagintalotibial eklemden dorsal fleksiyon durumudur.
Tibialis anterior ve fibular kas kontraktürüne bagli olarak meydana gelir.
PES VARUS: Topugun ve metatarslarin iç yana açilanmasi deformitesidir.Dogumsal yada akkiz (sonradan çesitli hastalik sonucu )meydana gelir.
PES VALGUS: Topugun ve metatarslarin dis yana dogru deformitesidir.
Dogumsal yada akkiz nedenlerle meydana gelebilir.
PES PLANUS: Ayak tabani alt kemerinin düzlesmesi çökmesi durumudur.
Dogumsal yada akkiz. Rigit yada mobil olabilir.
PES KAVUS: Ayak tabanin alt kemerinin asiri yükselmesi durumudur.
Dogumsal yada akkiz nedenlerle olabilir.
EKLEM HAREKETLERI
OMUZ EKLEMI
Skapulanin glenoid eklem yüzeyi ile humerus basi arasindaki eklemdir. Glenohumeral eklemde denir. Enarthros tipindedir.
EKSTANSIYON: Kolun arkaya dogru hareketidir. Açisi 60-70º
KAS: DELTOID
FLEKSIYON: Kolun öne dogru hareketidir. Açisi 180º
KAS: DELTOID
ABDUKSIYON: KOLUN DISTAN YUKARI hareketidir. Açisi 180º
KAS: DELTOID
ADDUKSIYON: Kolun gövdenin önünden karsi omuza hareketidir. Açisi 60,70º
KAS: PEKTORAL
ROTASYON HAREKETLERI
1- OMUZ NÖTRALDE ROTASYON: Humerus gövdeye bitisik,dirsek 90 º fleksiyonda
DIS ROTASYON : Kolun dis yana döndürülmesi, Açisi 45º
KAS: INFRASPINATUS, TERES MINÖR
IÇ ROTASYON: Kolun gövde önüne dogru döndürülmesi Açisi 45º
KAS: SUBSKAPULARIS
2- OMUZ 90º ABDUKSIYONDA ROTASYON: Humerus 90º abduksiyon durumunda
DIS ROTASYON : Kolun yukari dogru hareket i açisi 90 º
IÇ ROTASYON : Kolun asagi dogru hareketi açisi 90º
ROTATOR CUFF
1- SUBSKAPULARIS: Önde , tuberculum minusa yapisir. Iç rotator.
2- SUPRASPINATUS: Üstte, tub majusa yapisir. Ilk 30º lik abduktor
3- INFRASPINATUS: Arkada , tub. Majus arkasina yapisir, dis rotador
4- TERES MINÖR: Arkada tub . majus arkasina yapisir, dis rotator.
DIRSEK EKLEMI
Humerus kondilleri, ulnanin olekranonu , radius basi arasinda kalan bir eklemdir. Burada üç eklem mevcuttur :
1-Humero ulnar eklem ( Içyanda ) ( Trochlearis )
2-Humero radial eklem ( dis yanda ) (Enarthrosis )
3- Radio ulnar proksimal (ortada ) (Trochoidea)
EKSTANSIYON : Radius ulnanin humerus ile düz bir çizgi durumudur. Açisi 0º
KAS: Triceps brachi
FLEKSIYON: Radius ulanin öne dogru hareketidir. Açisi 130º
KAS: BICEPS BRACHI VE BRACHIALIS
ÖNKOLUN ROTASYON HAREKETLERI RADIOULNAR PROK. Eklem hareketleridir.
SUPINASYON: Ön kolun dis a dönme hareketidir. Açisi 90º
KAS : SUPINATÖR , ANCONEUS
PRONASYON : Önkolun içe dönme hareketidir. Açisi 90º
KAS :PRONATOR TERES- PRO. KUADRATUS
ELBILEGI EKLEMI
Radius ulna distal epifizleri ile carpal kemikler arasindadir.
Carpal kemikler iki sira halinde sekiz kemikten olusur.
1. SIRA: Scaphoid, lunatum, triguetrum, pisiform
2. SIRA: Trapezium, trapezoideum, capitatum, hamatum
EKSTANSIYON: Elin dorsaline dogru hareketi, Açisi 60- 70º
KAS: EKSTENSOR CARPI RADIALIS LONGUS VE BREVIS EKSTENSOR CARPI ULNARIS
FLEKSIYON: Elin volar tarafina hareketi. Açisi 90º
KAS: FLEKSOR CAPRI RADIALIS LONGUS ve BREVIS
FLEKSOR CAPRI ULNARIS
RADIAL FLEKSIYON: Elin basparmak tarafina hareketi. Açisi 30º
KAS: EKSTENSOR VE FLEKSOR CAPRI RADIALIS
ULNAR FLEKSIYON: Elin 5. Parmak tarafindan hareketi. Açisi 45º
KAS: EKSTENSOR VE FLEKSOR CAPRI ULNARIS
EL EKLEMLERI
CARPOMETACARPAL EKLEM ( BASPARMAK ) ( sellaris )
Trapez kemikle 1. Metakarp arasindadir.
EKSTANSIYON : Basparmagin dorsale hareketi. Açisi 10º
KAS : EKSTENSOR POLLICIS LONGUS VE BREVIS
FLEKSIYON: Bas parmagin volare hareketi. Açisi 45º
KAS : FLEKSOR POLLICIS LONGUS VE BREVIS
ABDUKSIYON : Bas parmagin dis yana hareketi. Açisi 45º
KAS : ABDUKTOR POLLICIS LONGUS VE BREVIS
ADDUKSIYON : Bas parmagin iç yana hareketi. Açisi 30º
KAS :ADDUKTOR POLLICIS BREVIS
OPPOZISYON : Basparmagin 5 . parmaga hareketi.
KAS : OPPENENS POLLICIS
METACARPO PHALANGIAL EKLEMLER
Metakarp basi ile proksimal flanks arasindadir ( condylaris )
EKSTANSIYON : Parmaklarin dorsale hareketi. Açisi 0 -10º
KAS : EKSTENSOR DIGITORUM
FLEKSIYON : Parmaklarin volare hareketi. Açisi 90º
KAS : LUMBRICALES , INTEROSSEI PALMARIS
ABDUKSIYON : Parmaklarinbirbirinden uzaklasmasi. Açisi 10-20º
KAS : INTEROSSEI DORSALES
ABDUKSIYON : Parmaklarin bitisik duruma getirilmesi. Açisi 0º
KAS: INTEROSSEI PALMARIS
INTERPHALANGIAL PROKSIMAL EKLEMLER ( Trochlearis )
Proksimal ile medial pfalankslar arasindadir.
EKSTANSIYON : Parmaklarin açik düz durumu. Açisi 0º
KAS : EKSTENSOR DIGITORUM
FLEKSIYON : Parmaklarin volar hareketi. Açisi 90º
KAS : FLEKSOR DIGITORUM SUPERFICIALIS
INTERPHALANGIAL DISTAL EKLEMLER ( Trochlearis )
Medial ve distal flankslar arasindadir.
EKSTANSIYON : Parmaklarin açik düz durumu. Açisi 0º
KAS : EKTENSOR DIGITORUM
FLEKSIYON : Parmaklarin volar hareketi. Açisi 60º
KAS : FLEKSOR DIGITORUM PROFUNDUS
KALÇA EKLEMI Os KOKSA’nin acetabulum fossasi ile femur basi arasindadir.
KOKSA FEMORAL eklemde denir. Enarthrosis tipindedir.
EKSTANSIYON : Bacagin arkaya dogru hareketidir. Açisi 30º
KAS : GLUTEUS MAKSIMUS
FLEKSIYON : Bacagin öne dogru hareketidir. Açisi 130º
KAS : ILIOPSOAS
Kalça fleksiyonu diz fleksiyonda iken 130º, diz ekstansiyonda iken ( hamstringlerin gerilmesi nedeniyle) 90º dir.
ABDUKSIYON : Bacagin dis yana dogru hareketidir.Açisi 45º
KAS : GLUTEUS MEDIUS
ADDUKSIYON : Bacagin karsi bacak üstüne dogru hareketidir. Açisi 45º
KAS : ADDUCTOR LONGUS, MAGNUS, BREVIS
KALÇANIN ROTASYON HAREKETLERI
Kalça ve diz eklemi 90º fleksiyon getirildikten sonra bakilmalidir.
DIS ROTASYON : Tibianin iç yana hareketidir. Açisi 45º
KAS : DIS ROTATOR KASLAR ( Gemellus sup. , inf. ,OBTURATOR int. , eks.
PIRIFORMIS, KUADRATUS FEMORIS
IÇ ROTASYON : Tibianin disa dogru hareketleridir. Açisi 45º
KAS : GLUTEUS MINIMUS , GRACILIS , PEÇTINEUS
DIZ EKLEMI
Femur ile tibia kondilleri arasinda olup önde patella ve dis yanda fibula ile birliktedir. Trochlearis tipi eklemdir.
EKSTANSIYON : Dizin dümdüz durumu. Açisi 0º
KAS: KUADRISEPS FEMORIS
Rectus femoris , vastus latarelis, indermedius vastus medialis
FLEKSIYON : Tibianin arkaya dogru hareketidir. Açisi 130º
KAS . HAMSTRING KASLARI
BISEPS FEMORIS , SEMITENDINOSUS , SEMIMEMBRANOSUS
Diz 30º fleksiyonda iken 15 derece kadar iç dis rotasyonu vardir.
AYAKBILEGI EKLEMI
Tibia ve fibulanin distal epifis ile talus arasindadir.
Trochlearis tipi eklemdir.
EKSTANSIYON : Ayagin dorsale hareketidir. Açisi 30º
KAS : TIBIALIS ANTERIOR
FLEKSIYON :Ayagin plantara hareketidir. Açisi 45º
KAS : TRICEPS SURA
TOPUK EKLEMI
Talus ile kalkaneus arasindadir. Talo calcaneal eklemde denir.
Arthrodia tipi eklemdir.
EVERSIYON : Topugu disyana hareketidir. Açisi 10º
KAS : FIBULARIS LONGUS VE BREVIS
INVERSIYON : Topugun iç yana dogru hareketidir. Açisi 20º
KAS : TIBIALIS POSTERIOR
METATARSOPHALANGIAL EKLEM
Metatarslarla ayak falankslari arasindadir ve condylaris tipi eklemdir.
EKSTANSIYON : Parmaklarin dorsale hareketidir. Açisi 30º
KAS : EKSTENSOR DIGITORUM
FLEKSIYON : Parmaklarin plantara dogru hareketidir. Açisi 30º
KAS : FLEKSOR DIGITORUM LONGUS VE BREVIS
ORTOPEDIK MUAYENEDE BOY FARKI ÖLÇÜMÜ
ÜST EKSTREMITE BOY ÖLÇÜMÜ
Proksimal nokta : Skapulanin akromion çikintisinin dis kenari ile el el bileginde radis distal ucunun stiloid çikinti arasi ölçülür. Ölçümlerde serit metre kullanilir.
ALK EKSTREMITE BOY ÖLÇÜMÜ
Proksimal nokta : Os koksanin ön üst çikintisinin ( SIAS ) alt kenari ile
Distal nokta : Ayak bileginde tibianin iç maleol alt kenari arasi ölçülür.
ATROFI – HIPERTROFI ÖLÇÜMÜ
ÜST EKSTREMITE ÖLÇÜMÜ
Akromiondan , olekranondan yada radius stiloid çikintisindan belli uzaklikta noktalar her iki önkol ve kol üzerinde çepeçevre ölçülür.Ölçüm farklari atrofi yada hipertofiyi gösterir.
ALT EKSTREMITE ÖLÇÜMÜ
SIAS’ dan yada patelladan esit uzaklikta uyluk ve bacak ortasindan çepeçevre ölçüm yapilir

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder