13 Aralık 2010 Pazartesi

Böbrek anatomisi ve yapısı

Böbrek anatomisi ve yapısı

Böbrekler oblik pozisyonda (alt kutbu üst kutbuna göre kolumna vertebralisten uzakta) psoas kasinin dis yaninda bulunurlar. Karacigerin pozisyonundan dolayi sag böbrek sola nazaran biraz asagidadir. Böbregin uzun ekseni normalde ortalama 12-14 cm olup kisilerin beslenme durumuyla ilgili olarak çok farklilik gösterir. Sag böbreginki sola nazaran biraz kisadir. Iki yasin altindaki bir çocukta böbregin logitudinal uzunlugu, birinci lumbar vertebranin tepesinden dördüncü lumbar vertebranin tabanina olan mesafe kadardir. Bu durum eriskinlerde ikinci lumbar vertebra uzunlugunun 3-4.5 kati kadardir.Ortalama agirligi 140-170 gr. olan böbrek eriskinlerde vücut agirliginin ortalama % 0.4 ünü, yeni doganlarda ise ortalama % 1 ini teskil eder.
Içten disa dogru böbregi saran kiliflar;
1-Renal kapsül: Böbrek yüzeyine yapisik degildir ve nefrokapsuler kapillerler ve lenfatik kanallarla delinir.
2-Perirenal(perinefrik) yag tabakasi: Böbregin arka ve yan taraflarinda yogun olarak bulunur.
3-Gerota(perinefrik)fasyasi: Bu fasyanin arka yapragi daha kalin olup kolumna vertebralisin lateral kenarina yapisir. Ön yapragi ise ince olup peritonun altinda aortanin ve vena kavanin önünden geçerek karsi tarafin Gerota fasyasi ile devam eder. Sürrenal glandi için ayri bir bölme yapan Gerota fasyasi yukarda diyafragmadan baslar ve üreter boyunca degisen uzunlukta asagiya dogru uzanir.
4-Paranefritik yag tabakasi: Gerota fasyasinin disinda ve daha az belirgindir.
Böbrekler perirenal fasya içerisinde bulunan perirenal yag dokusuyla, renal vaskuler pedikülle, abdominal kas tonusuyla, ve abdominal organlarin genel kitlesiyle desdeklenirler. Normalde böbrekler solunum hareketleriye 4-5 cm kadar asagi yukari hareket edebilirler. Bu mobilitenin eksikliginde abnormal fiksasyon (örnegin perinefritis), asiriliginda ise mobil böbrekten söz edilir.
Her iki böbrek arka tarafta diyafragma krusu, M.quadratus lumborum ve M.psoas ile komsudur. Böbrekler ön yüzde periton araciligi ile intraperitoneal organlarla komsuluk yapar.Sol böbrek üstte sürrenal gland, üst dista dalak, üst içte mide, hilus bölgesinde pankreas kuyrugu ve altda ince ve kalin barsakla komsuluk yapar.Sag böbrek üstte sürrenal gland, üst içte karaciger, hilusda duodenum ve altda kalin barsakla komsuluk yapar. Böbregin bu komsuluklarindan ve otonom sinirlerini bu organlarla paylastigindan dolayi, üriner hastaliklarin septomlarina gastrointestinal sistemle ilgili semptomlar katilir.
Böbrek uzunluguna kesildiginde dista korteks,ortada medulla ve içte kaliksler ve pelvis görülür.Korteks homojen bir görünüme sahip olup iki Papilla arasindaki Bertin kolonlariyla medulla içine uzanir. Medulla, minor kalikslerin içine dogru uzanan çok sayida (8-12) piramidlerden ibarettir.
Böbregin en küçük fonksiyonel birimi olan nefron bir böbrekte 1000 000 - 1 200 000 kadar bulunur.Nefron hem sekretuvar hem de ekskretuvar fonksiyonu olan tübüllerden ibarettir.Nefronun sekretuvar kismi çogunlukla korteksde bulunur ve renal korpuskül ve renal tübülün sekretuvar kisimlarindan ibarettir.Renal korpüskül glomerül ve Bowman kapsülünden olusur.Bowman kapsülünün visseral yapragi içinde bulunan golmerül kapiller agini konnektif dokudan ibaret mesangium sarar ve bu da podosit hücrelerinin sitoplazmik uzantilari tarafindan sarilidir.Bowman kapsülünün pariyetal yapraginin uzantisi tubüleri olusturur.Renal tübülün sekretuvar kismi, proksimal kivrimli tubül,Henle kulpu ve distal kivrimli tubülden ibarettir.Nefronun ekskretuvar kismi medullada bulunur ve toplayici tubüllerden ibaret olup, bu tubüller minor kalikse papillanin tepesinden açilir.
Renal stroma gevsek bag dokusunu, kan damarlarini kapillerleri, sinirleri ve lenf kanallarini içerir.
Renal arter genellikle tek dal halinde aortadan çikar ve böbrek hilusuna pelvis ile renal ven arasindan geçerek girer.Renal pelvis ve üreter duplikasyonu varliginda, her segmentin arteri genellikle ayri bir dal olarak çikar. Birden fazla renal arterin aortadan çikmasi hali bazen görülebilir ve aberrant arter ismi verilen bu arterlerin, böbregin alt kutbuna dogrudan gideni üretere basi yaparak obstrüksiyon durumuna yol açabilir. Böbrek içine girmeden önce renal arter anterior ve posterior olmak üzere iki dala ayrilir.Posterior dali böbregin arka yüzünü ve orta kismini beslerken anterior dali böbregin geri kalan tüm kisimlarini besler.Böbregin dis kenarinda iki renal arter dallarinin dagilma alanlarinin birlesme yerinde damarsiz (kansiz) bir bölge vardir,ki buna Brödel hatti denilir.Renal arterler endarterlerdir yani dallari arasinda anastomoz yoktur.Renal arterin ön ve arka iki dallarindan her piramit için bir interlobar arter çikar ve iki piramit arasinda bulunan Bertin kolonlari içerisinde seyreder ve daha sonra piramidlerin tabanina paralel uzanan arkuat arter olarak devam eder.Arkuat arterlerin dallari olan interlobülar arterlerden çikan aferent arterioller glomeruler yumagi olusturur ve bu yumaktan çikan eferent arteioller stroma içinde ven sistemiyle devam eder.Renal venler arterlere eslik eder ve onlara benzer isimler alirlar ayrica renal venin herhangi biri, digerleri tikanacak olursa tüm böbregi drene edebilir,yani venöz sistem arasinda anastomozlar vardir.
Renal sinirler renal damarlara eslik ederek böbrek içine giren renal pleksusdan çikar.Renal pleksusa onbir ve onikinci spinal sinirlerin dorsal köklerinden, Celiac ganglionun sempatik liflerinden, splanik ve vagus sinirlerinden parasempatik lifler

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder