12 Aralık 2010 Pazar

anatomi-sinir sistemi ile ilgili tanımlar

SINIR SISTEMI ILE ILGILI GENEL TANIMLAR
Nöron (Neuronum): Sinir hücresidir. Nöronlar encephalon, medulla spinalis ve arka kök ganglionlarinda bulunurlar. Nöronlarin bölünerek çogalma yetenegi olmadigi kabul edilir.
Akson (Neuritum): Sinir hücresinin genelde tek sayida olan en uzun uzantisidir.
Dendrit (Dendritum): Sinir hücresinin genelde birden fazla sayida olan kisa uzantilaridir.
Unipolar nöron (Neuronum unipolare): Yalniz bir uzantisi olan sinir hücresidir.
Bipolar nöron (Neuronum bipolare): Bir aksonu ve bir dendriti olan sinir hücresidir.
Multipolar nöron (Neuronum multipolare): Bir aksonu ve birden çok sayida dendriti olan sinir hücresidir.
a) Golgi tip I nöron (Uzun aksonlu multipolar nöron -Neuronum multipolare longiaxonicum): Beyin ve omurilikte bulunan uzun yollari olusturan aksonlar ile periferik sinirlerde bulunan aksonlar gibi uzunlugu bir metreyi bulabilen uzantilara sahip hücrelerdir. Cerebrum korteksindeki piramidal hücreler ile cerebellum korteksindeki purkinje hücreleri bu tip hücrelere örnek olarak verilebilir.
b) Golgi tip II nöron (Kisa aksonlu multipolar nöron -Neuronum multipolare breviiaxonicum): Birbiri ile yakin yerlesimli, ag görünümü olusturan aksonu ancak yakinindaki hücreye uzanacak kadar kisa olan hücrelerdir. Golgi tip I hücrelerden daha fazla sayidadirlar. Genellikle inhibitör etkili ve yildiz sekilli hücrelerdir.
Pseudounipolar nöron (Neuronum pseudounipolare): Uzantilari hücre gövdesinin tek bir kutbundan çiktiktan hemen sonra birbirinden ayrilan sinir hücresidir.
Reseptör hücre: Deri, kas, tendon gibi yapilarda bulunan ve dis çevrede olusan uyarilari (impulslari) ya da iç organlardaki anlik degisimlerle olusan uyarilari alan hücredir (Alici hücre).
Afferent nöron (Sensorik-Duyusal nöron): Duyulari reseptörlerden (alicilardan) baslayarak merkezi sinir sisteminin ilgili bölümüne getiren sinir hücresidir. Bu hücrelerin uzantilarinin birlesmesiyle periferde afferent sinirler; beyin ve omurilikte afferent yollar olusur.
A) Somatik afferent nöron: Agri, isi, temas, basinç ve kaslarla eklemlerden gelen derin duyulari alan genel somatik afferent (GSA) ve görme, isitme, denge ile duyulari alan özel somatik afferent (ÖSA) olmak üzere iki guruba ayrilirlar.
B) Visseral afferent nöron: Iç organlardan gelen gerilme, kasilma gibi duyulari alan genel visseral afferent (GVA) ve tad, koku gibi duyulari alan özel visseral afferent (ÖVA) olmak üzere iki guruba ayrilirlar.
Efferent nöron (Motor nöron): Merkezi sinir sisteminin emirlerini gerekli organlara götüren sinir hücresidir. Bu hücrelerin uzantilarinin birlesmesiyle efferent sinirler ve efferent yollar olusur.
A) Somatik efferent nöron: Çizgili kaslara giden genel somatik efferent (GSE) ve arcus branchialis’den gelisen yutak, girtlak, mimik kaslari ve çigneme kaslarina giden özel somatik efferent (ÖSE) olmak üzere iki guruba ayrilirlar.
B) Visseral efferent nöron: Kalp kasina, iç organlar ve damarlar çevresindeki düz kaslara, kil dibindeki kaslara, sekretuvar bezlere giden genel visseral efferent (GVE) yollari olusturan uzantilara sahip hücrelerdir.
Ara nöron (interneuron): Merkezi sinir sistemi içinde nöronlar arasindaki baglantiyi saglayan sinir hücresidir.
Nucleus (çekirdek): Merkezi sinir sisteminde bulunan sinir hücrelerinin bir arada bulunup grup olusturmalaridir.
Ganglion: Periferik sinir sisteminde bulunan sinir hücrelerinin birkaç tanesinin bir arada bulunmasidir.
Tractus: Sinir hücresi uzantilarinin bir araya gelerek merkezi sinir sistemi içinde olusturduklari ileti yollaridir.
Sinir (Nervus): Sinir hücresi uzantilarinin periferik sinir sistemi içinde bir araya gelerek olusturduklari ileti yollaridir.
Neoroglia: Sinir hücrelerini çevreleyen destek dokusuna ait hücrelerdir. Mikroglia ve makroglia olmak üzere iki gurup olustururlar. Mikroglialar fagositik özelliktedir.
Sinaps (synapsis): Sinir hücrelerinin uzantilari arasindaki iletisim noktalaridir. Aksonlarin uzunluklari boyunca verdikleri yan dallar akson terminalleri ismini alir. Bunlarin da uç bölümlerinde presinaptik terminal adi verilen genislemeler görülür. Impulsu ileten hücre presinaptik nöron; impulsun iletildigi hücre ise postsinaptik nöron adini alir. Iki nöronun sitoplasmalari arasinda yer alan bosluga da sinaps araligi denilir.

2 yorum:

Adsız dedi ki...

çok sevdigim bir ders

Adsız dedi ki...

çok eğlenceli bir ders

Yorum Gönder