12 Aralık 2010 Pazar

anatomi-hipofiz(hypophysis) anatomisi

Hypophysis (Gl. pituitaria):
Sfenoid kemikte sella turcica’nın fossa hypophysialis denilen bölümü içinde yerleşmiş olan 8 X 12 mm boyutlarında, 500 mg ağırlığında kırmızımsı - gri renkli oval bir bezdir. Bezin üst kısmını diencephalon bölümlerinden ve spatium subarachnoidea’dan ayıran yapı diaphragma sellae’dır. Hypothalamus’la bağlantıyı infundibulum sağlar. Hipofiz, alt ve yan kısımlarından diğer beyin zarları ile de karışmış olan bir kapsülle çevrili durumdadır. Yan komşulukları sinus cavernosus’lar ve içindeki oluşumlarladir. Altta kemik doku ile arasinda diger sinuslarla baglantili olan sinus venosus denilen bir boşluk yer alir.
 Hipofiz, iki farkli embriyolojik bölgeden gelişen morfolojik ve fonksiyonel olarak da farklilik gösteren iki ayri yapiyi içerir.

1. Neurohypophysis: Eminentia mediana + infundibulum + lobus nervosus’dan oluşan hipofizin lobus posterior’udur. Diencephalon’dan gelişir. Hormon depolama özelligindedir. En geniş yeri lobus nervosus’dur.



2. Adenohypophysis: Pars tuberalis (pars infundibularis) + pars intermedia + pars distalis’den oluşan hipofizin lobus anterior’udur. Ön lob ağız boşluğu ektoderminden gelişir ve arka lobtan daha büyüktür. En geniş kısmı pars distalis, en küçük kısmı ise pars tuberalis’dir.



Tr. hypothalamohypophysialis: Hypothalamus’un supraoptik ve paraventriküler çekirdeklerinden infundibulum aracılığı ile lobus nervosus’a ulaşan liflerdir.



& Hipofizin damarsal yapisi ve hypophysial portal sistem:



            Her bir beyin yarimi için, hipofizi besleyen bir adet a. hypophysialis inferior ve birden çok sayida olan a. hypophysialis superior isimli damarlar a. carotis interna’dan gelirler. Infundibulum çevresinde üst hipofiz arterlerince, + nörophipofiz çevresinde ise alt hipofiz arterlerince birer halka oluşturulur. Üstteki halkadan çikan dallar eminentia mediana ve infundibulum’un üst kısımlarında bulunan sinuzoidlerde, alttaki halkadan çıkan dallar ise, infundibulum alt kısmı ve nörohipofizdeki sinuzoidlerde sonlanır.



&       Infundibulumdaki sinuzoidler de vv. portales hypophysiales (ön lob içinde aşağı inen uzun kılcal portal damarlar) aracılığı ile adenohipofizdeki sinuzoidlere açılır ve böylece adenohipofizin kanlanmasını sağlarlar. Infundibulumdaki sinuzoidler + vv. portales hypophysiales + adenohipofizdeki sinuzoidlerin oluşturduğu sisteme hypophysial portal sistem adı verilir. Bu sistemle tr. tubero-infundibularis yoluyla önce infundibulum’daki sinuzoidlere gelen releasing (hormon salgılatan) faktörler, ön loba taşınmış ve buranın çalışması denetlenmiş olur. Ön ve arka lobta bulunan bütün sinuzoidler v. hypophysialis inferior’lar aracılığı ile beyin venöz sinüslerine, oradan da sistemik kan dolaşımına açılırlar.



&       Tr. hypothalamohypophysialis yolu ile nörohipofize gelen hormonlar ayrıca eminentia mediana’da bulunan küçük kılcal damarlar yoluyla hypothalamus’a ulaşir ve buradan da ventrikül duvarindan BOS’a geçerler.



Hipofizin hormonları:



Nörohipofiz: Bunlar hypothalamus’ta sentezlenerek nörohipofizdeki sinuzoidler aracılığı ile sistemik dolaşıma verilen vasopressin (ADH = anti-diüretik hormon) ve oksitosin’dir. Vasopressin, böbreklerin distal tubuluslarından suyun geri emilimini arttırarak vücutta su tutulumunu sağlarken; oksitosin, uterus ve memenin düz kaslarında kasılmaya neden olur.



Adenohipofiz: Hypothalamus’tan salgılanan releasing faktörlerin etkisi ile sentezlenen ve alt sinuzoidler yoluyla sistemik dolaşıma verilen hormonlardır. Bu hormonların isimleri ve özellikleri kısaca şu şekilde belirtilebilir.



Somatotropin (STH = Growth hormone = Büyüme hormonu): Glukoz ve yağ metabolizmalarını dolaylı yoldan etkileyen, kas ve kemiklerin belirli bir yaşa kadar büyümelerini sağlayan hormondur.



Prolaktin (PRL = Mammatropin = Lactogenic hormone): Kadınlarda memelerin büyümesini ve meme bezinin salgı yapmasını sağlar.



Tiroidi uyarıcı hormon (TSH = Thyroid stimulating h. = Thyrotropin ): Tiroid bezinin salgı yapmasını sağlar.



Adrenokortikotropin (ACTH): Gl. suprarenalis (adrenal) korteksinden steroid yapıdaki hormonların salgılanmasını uyarır.



Follikül uyarıcı hormon (FSH = Follicle-stimulating h.): Kadınlarda ovarium folliküllerinin gelişmesini, östrojen salgılanmasını; erkeklerde spermatogenesis’i sağlar.



Luteinize edici hormon (LH = Luteinizing h.): Kadınlarda corpus luteumdan progesteron; erkeklerde (interstisyel hücre uyarıcı hormon = ICHS adını alarak) testislerden testosteron salgılanmasını sağlar.



Melanosit uyarıcı hormon: (MSH = Melanocyt-stimulating h.): Derideki melanosit salgılayan hücreleri uyararak pigmentasyonu sağlar.



Hipofiz ile ilgili klinik görünümler:



      Hipofizin tümöral büyümesi hem kendisinin hem de sella turcica’nın büyümesine neden olur. Yakın komşulukta olduğu chiasma opticum’a baskısı bitemporal hemianopsiye yol açar. Bası, chiasma’nın öncelikle alt bölümünü etkileyeceği için ilk etkilenenler retinanın alt nasal çeyreklerinden gelen liflerdir. Buna bağlı olarak görme alanının üst-dış çeyreği kaybolur.



Panhipopituitarism: Hipofizden hiçbir hormonun salgılanaması halidir.


  STH eksikliği erişkinlerde bulgu vermezken, çocuklarda cücelik (dwarfism - kemik ve kas gelişmesinde bozukluk) ortaya çıkar.
 TSH eksikliğinde hypothyroidism,
 ACTH eksikliğinde hypoadrenalism görülür.
  MSH eksikliği kendini soluk deri rengi ile gösterir.
  FSH ve LH eksikliğinde üreme çağındaki kadınlarda amenorrhea (periyodik kanamanın olmaması), sekonder cinsiyet karakterlerinde gerileme ve imfertiliteye; erkekte testis atrofisi, impotans, sekonder cinsiyet karakterlerinde gerileme ve spermatogenesis bozukluğu sonucu imfertiliteye yol açar.



Hipofiz hormonlarının aşırı salgılanması:


STH, puberteden önce aşiri salgilanirsa gigantism denilen tüm vücudun aşiri büyümesi; puberteden sonra olursa acromegaly denilen vücut distal bölümlerinin progressif büyümesi ortaya çikar.
 ACTH fazlalığı, suprarenal korteksten glukokortikoid (steroid) hormonların aşırı salgılanmasını (Cushing Sendromu) uyarır. Bu hastalığın sonucu, yüz ve gövdede aşırı yağlanma, kemik ve kaslarda zayıflık, karbonhidrat metabolizması ile menstrüel siklusta bozukluk ve aşırı kıllanmadır.
  PRL’nin fazla salgılanması, prolaktinoma denilen hipofiz adenomlarında görülür. Emzirme dönemi dışındaki kadınlarda ve erkeklerde memelerden süt gelmesi söz konusudur.
  TSH’nin aşiri salgilanmasi nadiren görülür ve sonucu hypertyroidism’dir.

1 yorum:

Anita dedi ki...

Hypothyroid can be treated but it is a threat to one's health. In order to avoid the risk, better take some desiccated bovine thyroid.

Yorum Gönder